Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
Samorządowe Przedszkole nr 35 z Oddziałami Integracyjnymi w Krakowie
Strona głowna  /  Program wychowawczy
Program wychowawczy

PROGRAM WYCHOWAWCZO - PROFILAKTYCZY

SAMORZĄDOWEGO PRZEDSZKOLA NR 35
Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI
im. ANNY DYMNEJ
W KRAKOWIE

 


 

WSTĘP

"W wychowaniu chodzi o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej

człowiekiem [...], umiał być bardziej nie tylko z drugim, ale i dla drugich"

JAN PAWEŁ II (1980)

 

Wychowanie należy do podstawowych pojęć w pedagogice, jest jednak bardzo różnie rozumiane i ujmowane w szerszym lub węższym zakresie. Na rzeczywistość wychowawczą przedszkola składają się celowe oddziaływania pedagogiczne, a także wpływy środowiska. Ta rzeczywistość mieści się w pojęciu wychowania, używanym w najszerszym tego słowa znaczeniu. T. Wujek pisze: "Przez wychowanie rozumie się całość wpływów i oddziaływań kształtujących rozwój człowieka i przygotowujących go do życia w społeczeństwie”. Dla współczesnej pedagogiki wychowanie to świadome, zamierzone i specyficzne działania osób (wychowawców), których celem jest osiągnięcie względnie trwałych zmian w osobowości jednostki (wychowanka).

W węższym znaczeniu - wychowanie rozpoczyna się w rodzinie, a przedszkole tylko je kontynuuje i ukierunkowuje. J. Dewey powiedział: "(…) przedszkolne życie powinno wyrastać stopniowo z życia domowego (...), powinno podejmować i kontynuować zachowania, z którymi dziecko oswoiło się już w domu".

Proces wychowania musi odbywać się w określonych warunkach, dzięki którym zaspokojone zostaną wszystkie potrzeby rozwojowe dzieci. Jedną z podstawowych potrzeb, bez zaspokojenia, której nie możemy mówić o efektywnym procesie wychowywania jest potrzeba bezpieczeństwa. W każdym działaniu, które jest podejmowane w Przedszkolu staramy się zaspokajać potrzebę bezpieczeństwa oraz eliminować wszelkie zagrożenia i niebezpieczeństwa.

Eliminacja zagrożeń, przeciwdziałanie niebezpieczeństwom oraz zapewnianie zdrowych i higienicznych warunków do rozwoju, zabawy, nauki, to szeroko pojęte działania profilaktyczne.

Według W. Okonia profilaktyka, to ogół działań zapobiegających niepożądanym zjawiskom w rozwoju i zachowaniu się ludzi. W pedagogice oznacza zapobieganie powstawaniu u dzieci niepożądanych przyzwyczajeń i postaw, błędów w uczeniu się lub postawie ciała. W tym znaczeniu profilaktyka oznacza wszelkie pożądane oddziaływanie pedagogiczne, wytwarzając wartościowe cechy, jednocześnie zapobiega powstawaniu cech niepożądanych lub ich utrwaleniu się (W. Okoń, Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa 1998, s. 315-316.).

Zadaniem Przedszkola jest wyposażyć dziecko w umiejętność przewidywania zagrożeń oraz unikania ich. Ponadto ważną kwestią jest nauczyć dziecko różnych sposobów radzenia sobie z trudną sytuacją.

Program wychowawczo - profilaktyczny ma na celu poprawę jakości pracy edukacyjnej i wychowawczej, uwzględnia potrzeby społeczności przedszkolnej: dzieci, rodziców i środowiska oraz pracowników. Integruje nauczycieli i rodziców w realizowaniu celów wychowawczych. Ma on za zadanie określać, jakimi wartościami kierujemy się w stosunku do naszego wychowanka, jego rodzica, jakie normy postępowania czy zachowania są pożądane, aby dziecko umiało funkcjonować w środowisku zgodnie z przyjętymi normami społecznymi. Program ten ma za zadanie uświadomić dzieci w wieku przedszkolnym o istniejących w życiu ludzkim zagrożeniach pochodzących ze świata ludzi i zwierząt oraz wyposażyć je w umiejętność radzenia sobie z nimi. Obowiązkiem każdej osoby dorosłej, zwłaszcza nauczycieli jest stwarzanie każdego dnia warunków sprzyjających kształtowaniu u dzieci postaw odpowiedzialności za życie własne oraz innych. Tylko kreatywna realizacja działań nauczyciela i rodziców o charakterze wychowawczo - profilaktycznym umożliwi wytworzenie się określonych kompetencji u dzieci i ułatwi im funkcjonowanie w środowisku.


 

II. CELE PROGRAMU

 CEL GŁÓWNY:

Celem głównym Programu Wychowawczo - Profilaktycznego Przedszkola nr 35 z oddziałami integracyjnymi im. Anny Dymnej w Krakowie jest stwarzanie bezpiecznych i higienicznych warunków do pełnego rozwoju każdego dziecka, zgodnie z jego wrodzonym potencjałem oraz możliwościami twórczymi i intelektualnym w relacjach ze środowiskiem społeczno – kulturowym i przyrodniczym.

CELE SZCZEGÓŁOWE:

  1. Wzbogacanie wiedzy o otaczającym świecie i zdobywanie nowych doświadczeń.
  2. Kształtowanie podstawowych postaw moralnych; uczuciowość, tolerancja, sprawiedliwość, odpowiedzialność i życzliwość.
  3. Zapoznawanie z prawami i obowiązkami dziecka.
  4. Rozwijanie umiejętności rozróżniania dobra i zła.
  5. Uświadamianie dzieciom czyhających zagrożeń, wdrażanie do przestrzegania zasad warunkujących bezpieczeństwo.
  6. Kształcenie umiejętności skutecznego radzenia sobie z w sytuacji zagrożenia.
  7. Wzmacnianie więzi emocjonalnej z rodziną oraz najbliższym środowiskiem dziecka.
  8. Poszukiwanie wiedzy o otaczającym świecie i zdobywanie nowych doświadczeń.
  9. Stwarzanie dzieciom warunków do odkrywania siebie i innych przez własne działania.
  10. Rozwijanie umiejętności komunikowania się w sposób werbalny i niewerbalny.
  11. Umożliwianie dzieciom dokonywania wyborów i przeżywania pozytywnych efektów własnych działań.
  12. Pomoc dziecku w budowaniu pozytywnego obrazu własnego „JA”.
  13. Kształtowanie życzliwego i otwartego stosunku do ludzi oraz przyrody.
  14. Uczenie dzieci rozwiązywania sytuacji trudnych na zasadzie kompromisu i uwzględniania potrzeb innych.

 

III. PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW

 

1. METODY PRACY:

  • Przyswajanie –metody podające: opowiadanie, wiersze, piosenki, rozmowa, historyjka obrazkowa, praca z tekstem;
  • Odkrywanie - metody problemowe: gry dydaktyczne, giełda pomysłów – „Burza mózgów „, inscenizacja;
  • Przeżywanie - metody aktywizujące: pokaz, drama, wystawa -ekspozycja;
  • Działanie - metody praktyczne: ćwiczenia, gry dydaktyczne, zabawy intelektualne np. krzyżówki, rebusy.

2. FORMY PRACY:

  • w małych zespołach;
  • z całą grupą;
  • indywidualnie z dzieckiem; oraz
  • czynności samoobsługowe dzieci (np. związane z utrzymaniem higieny osobistej, porządku w sali, szatni) oraz prace użyteczne na rzecz przedszkola, domu itp.,
  • spacery i wycieczki,
  • udział w imprezach i uroczystościach organizowanych w przedszkolu i poza nim,
  • udział w konkursach, festiwalach, przeglądach, quizach, turniejach.

3. WARUNKI BAZOWE NIEZBĘDNE DO REALIZACJI PROGRAMU:

  • sale zabaw dla każdej grupy;
  • program wychowania przedszkolnego realizowany przez nauczycielki;
  • pomoce dydaktyczne do zajęć, zabaw;
  • wyposażone kąciki zabaw i sale do zabaw;
  • ogród przedszkolny.

 

IV. PRAWA I OBOWIĄZKI DZIECKA 

Dziecko w przedszkolu ma prawa wynikające z Konwencji Praw Dziecka, a w szczególności prawo do:

  1. Właściwie zorganizowanego procesu opiekuńczego, wychowawczego i dydaktycznego, zgodnie z zasadami higieny pracy umysłowej;
  2. Szacunku dla wszystkich jego potrzeb, życzliwego i podmiotowego traktowania;
  3. Ochrony przed wszelkimi formami przemocy fizycznej bądź psychicznej;
  4. Poszanowania jego godności osobistej;
  5. Poszanowania własności;
  6. Opieki i ochrony;
  7. Partnerskiej rozmowy na każdy temat;
  8. Akceptacji jego osoby.

W naszym przedszkolu dziecko ma prawo do:

  1. Zaspokajania potrzeb rozwojowych, a szczególnie potrzeby bezpieczeństwa i akceptacji;
  2. Zdrowego jedzenia;
  3. Zaspokajania ciekawości i poznawania otaczającej go rzeczywistości;
  4. Badania i odkrywania;
  5. Kontaktu i zabawy z innymi, wyboru towarzyszy zabaw;
  6. Rozwijania swoich zainteresowań i własnych możliwości twórczych;
  7. Decydowania i dokonywania wyborów, wyrażania własnego zdania, sądów i oczekiwań;
  8. Poznawania, nazywania i wyrażania własnych emocji;
  9. Zrozumiałego dla siebie systemu wyróżnień, nagród i logicznych konsekwencji.

W naszym przedszkolu dziecko ma obowiązek:

  1. Przestrzegać zasad i norm współżycia w grupie;
  2. Nie oddalać się od grupy bez pozwolenia osoby dorosłej;
  3. Zgłaszać swoje niedyspozycje zdrowotne;
  4. Nie przeszkadzać innym w zabawie, gdy sam nie ma na nią ochoty;
  5. Po skończonej zabawie posprzątać miejsce zabawy;
  6. Umieć dzielić się z kolegami atrakcyjnymi zabawkami;
  7. Szanować prawo do zabawy wszystkich kolegów;
  8. Zachowywać zasady bezpieczeństwa podczas zabawy;
  9. Nie przeszkadzać odpoczywającym;
  10. Poprawnie zachowywać się w miejscach publicznych.

 

V. PRAWA I OBOWIĄZKI RODZICÓW

Rodzice mają prawo do: 

  1. Zapoznania się z programem oraz zadaniami wynikającymi z programu rozwoju placówki oraz planów pracy w danym oddziale;
  2. Uzyskiwania na bieżąco rzetelnej informacji na temat swojego dziecka, stałych kontaktów z nauczycielem według potrzeb;
  3. Uzyskiwania porad i wskazówek od nauczycieli w rozpoznawaniu przyczyn trudności wychowawczych oraz doborze metod udzielania pomocy dziecku;
  4. Wyrażania i przekazywania nauczycielowi oraz dyrektorowi wniosków z obserwacji pracy opiekuńczo – wychowawczej przedszkola;
  5. Uczestnictwa w przeprowadzanych formach diagnozowania potrzeb w zakresie opieki, wychowania i nauki dziecka;
  6. Uczestniczenia w zajęciach prowadzonych w ramach oddziału, do którego uczęszcza jego dziecko, według zgłoszonych przez niego potrzeb oraz w zajęciach prowadzonych ze specjalistami na terenie placówki;
  7. Aktywnego uczestniczenia w życiu przedszkola i oddziału, do którego uczęszcza jego dziecko;
  8. Uczestniczenia w zebraniach rodziców, podejmowaniu decyzji służących dobru ogółu dzieci;
  9. Służenia pomocą opiekuńczą podczas planowanych wyjazdów i wycieczek.

Rodzice mają obowiązek:

  1. Przestrzegania Statutu Przedszkola i regulaminów obowiązujących w przedszkolu;
  2. Zaopatrzenia dziecka w niezbędne przybory i pomoce;
  3. Respektowania uchwał organu prowadzącego, Rady Pedagogicznej i Rady Rodziców;
  4. Przyprowadzać dziecko w zadeklarowanych godzinach i punktualnie odbierać z przedszkola osobiście lub przez upoważnioną przez rodziców osobę, zapewniającą dziecku pełne bezpieczeństwo, zgłoszoną pisemnie.
  5. Dopilnować, aby dziecko w momencie przyprowadzenia do przedszkola zostało objęte opieką przez nauczyciela lub innego pracownika przedszkola;
  6. Po odebraniu dziecka z grupy przez rodzica lub opiekuna, rodzic lub opiekun zobowiązany jest do sprawowania opieki nad dzieckiem również na terenie obiektu przedszkolnego lub ogrodu;
  7. Kontrolowania przedmiotów przynoszonych przez dziecko do przedszkola z domu, w szczególności tych z różnych względów niebezpiecznych, np. leków, ostrych przedmiotów, zapałek itp.;
  8. Informowania o przyczynach dłuższych nieobecności dziecka w przedszkolu, w szczególności o chorobach zakaźnych oraz zmianach numerów telefonicznych;
  9. Zapoznawania się z informacjami i ogłoszeniami zamieszczanymi przez nauczycieli na tablicach ogłoszeniowych;
  10. Rodzice dziecka podlegającego spełnianiu obowiązku przedszkolnego obowiązani są dopełnić czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do przedszkola, a także zapewnić jego regularne uczęszczanie na zajęcia;

 

VI. ZADANIA NAUCZYCIELA PRZEDSZKOLA NR 35 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI im. ANNY DYMNEJ W KRAKOWIE

Nauczyciel:

  1. Współdziała z rodzicami i opiekunami prawnymi:

    współpracuje w zakresie realizacji zadań wynikających z podstawy programowej wychowania przedszkolnego;
    włącza rodziców w życie przedszkola;
     
  2. Planuje i prowadzi pracę dydaktyczno – wychowawczą i jest odpowiedzialny za jej efekty. 
  3. Zbiera informacje o dzieciach – prowadzi obserwacje pedagogiczne mające na celu poznanie i zabezpieczenie potrzeb rozwojowych dziecka.
  4. Współpracuje ze specjalistami świadczącymi pomoc psychologiczno – pedagogiczną.
  5. Wspiera każdego wychowanka w jego rozwoju.
  6. Kształci i wychowuje dzieci w umiłowaniu Ojczyzny w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka.
  7. Dba o kształtowanie u dzieci postaw moralnych i obywatelskich.
  8. Tworzy warunki wspomagające rozwój dzieci, ich zdolności i zainteresowania oraz dąży do pobudzania procesów rozwojowych, do optymalnej aktywizacji dzieci poprzez wykorzystywanie ich własnej inicjatywy.
  9. Wspiera rozwój aktywności poznawczej dziecka nastawionej na poznawanie samego siebie oraz rzeczywistości społeczno - kulturalnej i przyrodniczej,
  10. Otacza indywidualną opieką każdego wychowanka i dostosowuje metody i formy pracy do jego możliwości.
  11. Utrzymuje stały kontakt z rodzicami (opiekunami) oraz udziela im rzetelnych informacji na temat dziecka, jego zachowania i rozwoju.
  12. Współpracuje z domem rodzinnym wychowanka w celu ujednolicenia oddziaływań wychowawczych.
  13. Dba o zdrowie i bezpieczeństwo wychowanków.
  14. Codziennie sumiennie przygotowuje się do pracy z dziećmi.
  15. Prowadzi dokumentację zgodnie z określonymi przepisami.
  16. Doskonali swoje kwalifikacje zawodowe.
  17. Dąży do pełni własnego rozwoju osobowego.
  18. Współtworzy dobrą atmosferę pracy w Przedszkolu.
  19. Przestrzega podstawowych zasad BHP i ppoż. oraz dyscyplinę pracy.

 


 

VII. SPOSOBY REALIZACJI PROGRAMU

W stosunku do dziecka:

Systematyczne oddziaływanie i kształtowanie postaw społecznych poprzez:

  • rozmowy i dyskusje;
  • rozwiązywanie konfliktów na drodze porozumienia;
  • czytanie opowiadań związanych z sytuacjami społecznymi;
  • omawianie historyjek obrazkowych przedstawiających konflikty społeczne;
  • stworzenie kodeksu właściwych zachowań współżycia w grupie oraz konieczność jego respektowania; (Załącznik 1);
  • ustalenie środków zaradczych stosowanych w przypadku nierespektowania obowiązujących zasad.

W stosunku do rodziców:

  • zapoznanie z Programem Wychowawczo - Profilaktycznym Przedszkola nr nr 35 z oddziałami integracyjnymi im. Anny Dymnej w Krakowie oraz zasadami i regułami przyjętymi przez dzieci i nauczycieli;
  • zaopiniowanie Programu Wychowawczo - Profilaktycznego;
  • realizowanie programu w domu przez rodziców;
  • organizowanie dla rodziców warsztatów psychologicznych w celu uświadomienia konieczności ujednolicenia oddziaływań wychowawczych i profilaktycznych w domu i w przedszkolu;
  • udział rodziców w zebraniach, spotkaniach indywidualnych oraz zajęciach otwartych.

W stosunku do nauczycieli:

  • prowadzenie zajęć koleżeńskich;
  • wymiana koleżeńska w zakresie doświadczeń, scenariuszy zajęć;
  • integracja nauczycieli podczas przygotowywania zajęć i opracowywania kodeksu zachowań;
  • ujednolicenie oddziaływań wychowawczych wszystkich nauczycieli w relacjach nauczyciel – dziecko.

 

VIII. STANDARDY OSIĄGNIĘĆ DZIECI

 

BĄDŹ KULTURALNY:


STANDARDY OSIĄGNIĘĆ DZIECI: 
 

PRZYKŁADOWE DZIAŁANIA: 
 

Używa form grzecznościowych (proszę, dziękuję, przepraszam) 
 

Uczenie się używania zwrotów grzecznościowych w określonych sytuacjach,

Dostarczanie dzieciom wzorców właściwego zachowania się (postawa nauczyciela, postacie z literatury itp.)

Utrwalenie nawyków kulturalnego zachowania się w miejscach publicznych (sklep, poczta, itp.) 
 

Okazuje szacunek dorosłym, osobom starszym. 
 

Zapraszanie babci i dziadka na uroczystości przedszkolne,

Występy w Domu Opieki
 

Posiada nawyk witania się i żegnania z innymi osobami poprzez stosowanie odpowiednich form grzecznościowych. 
 

Utrwalanie używania zwrotów grzecznościowych: dzień dobry, do widzenia, itd. 

Jest serdeczne dla innych osób (dorosłych, kolegów) 
 

Uczenie się mówienia miłych słów oraz dziękowania innym za te słowa. 
 
Dba o porządek wokół siebie. 
 

Samodzielne podejmowanie prostych obowiązków w domu i w przedszkolu – sprzątanie zabawek, układanie książek. 

Szanowanie wspólnych zabawek i odkładanie ich na wyznaczone miejsce. 

Przyzwyczajanie dzieci do przestrzegania zasad dotyczących utrzymywania porządku i szanowania zieleni w najbliższym otoczeniu ( papiery wrzucamy do kosza, nie niszczymy drzew, krzewów). 
 

Słucha, kiedy inni mówią, mówi, kiedy inni słuchają. 
 

Rozmowy z dziećmi na temat zasad savoir-vivr’u – stosowanie ich w codziennych sytuacjach. 
 

Nie mówi z pełnymi ustami. 
 

Opanowanie umiejętności kulturalnego jedzenia.
 

BĄDŹ KOLEŻEŃSKI:


STANDARDY OSIĄGNIĘĆ DZIECI: 
 

PRZYKŁADOWE DZIAŁANIA: 
 

Bawi się zgodnie z rówieśnikami. 

 

Zawieranie umów z dziećmi dotyczących właściwego zachowania w przedszkolu, konsekwentne ich przestrzeganie. 
 

Szanuje cudzą własność. 

Interesowanie się pracami swoich kolegów, dostrzeganie trudu włożonego w ich powstanie, poszanowanie własności i wytworów pracy kolegów. 
 

Okazuje pomoc dzieciom słabszym, bierze pod uwagę potrzeby innych. 
 

Rozumienie, że inni mają takie same potrzeby.  

Potrafi podzielić się z kolegami zabawką, słodyczami itp. 
 

Rozumienie, że inni mają potrzebę uczestniczenia w zabawach, korzystania z zabawek, spożywania słodyczy i w związku z tym dzielenie się nimi. 
 

Nie wyrządza nikomu krzywdy – nie wyśmiewa się, nie przedrzeźnia, nie przezywa. 

Dostrzeganie i przeciwstawianie się przejawom samolubstwa, okrucieństwa , przezywania, dokuczania- rozumienie przeżyć z tym związanych. 
 

Pomaga potrzebującym kolegom. 
 

Opiekowanie się nowymi kolegami oraz tymi, którzy tej pomocy potrzebują. 
 

KONTROLUJ SWOJE ZACHOWANIE:


STANDARDY OSIĄGNIĘĆ DZIECI: 
 

PRZYKŁADOWE DZIAŁANIA: 
 

Unika krzyku, kłótni, przestrzega określonych umów – rozumie konsekwencje łamania przyjętych umów. 
 

Ustalenie reguł i norm życia w grupie, przestrzeganie ich: 
posługiwanie się umiarkowanym głosem, mądre rozwiązywanie zaistniałych konfliktów, podporządkowanie się dyżurnemu np. w łazience, ponoszenie konsekwencji łamania przyjętych umów, reagowanie na umówiony sygnał np. kończący zabawę. 
 

Nazywa pozytywne cechy charakteru: koleżeńskość, życzliwość, uprzejmość, tolerancja. 
 

Słuchanie utworów literackich; sytuacje edukacyjne, scenki dramowe – nazywanie cech charakteru głównych postaci. 

Wyraża swoje emocje w sposób kontrolowany, korzysta z pomocy dorosłych w trudnych sytuacjach. 
 

Uczenie dzieci umiejętności określania swoich uczuć, wyrażania swoich oczekiwań w sposób zrozumiały dla innych;

Zapoznawanie z bezpiecznymi sposobami rozładowywania emocji nie wyrządzając krzywdy innym np. darcie papieru, dmuchanie na bibułkę przyczepioną do nosa, zgniatanie gazety;

Poznawanie wzorców właściwego zachowania – postawa nauczyciela, postaci z literatury. 
 

Prawidłowo przyjmuje krytykę, cieszy się z sukcesów. 
 

Uczenie właściwego przyjmowania pochwał i krytyki; poszukiwanie sposobów nagradzania sukcesów innych. 
 

Unika kłamstwa 
 

Rozumienie konsekwencji kłamstwa dla siebie i innych. 

Podejmowanie oceny postępowania własnego i kolegów w konkretnych sytuacjach. 
 

Rozróżnia prawdę od fałszu; dobro od zła. 
 

Rozróżnianie prawdy, fałszu, fantazji, kłamstwa w utworach literackich i w sytuacjach codziennych, 

Podejmowanie prób oceny i ocenianie postępowania bohaterów bajek i opowiadań, 

Układanie zakończeń historyjek obrazkowych, przewidywanie skutków złego postępowania, wyciąganie wniosków. 
 

Mówi o swoich uczuciach 
 

Uczenie dzieci umiejętności określania swoich uczuć,  

Prowadzenie rozmów dotyczących własnych ocen i odczuć, liczenie się z uczuciami drugiej osoby. 
 

POZNAJ TRADYCJE RODZINNE I NARODOWE:


STANDARDY OSIĄGNIĘĆ DZIECI: 
 

PRZYKŁADOWE DZIAŁANIA: 
 

Kultywuje tradycje swojej rodziny. 
 

Pobudzanie ciekawości do interesowania się historią i tradycjami swojej rodziny. 
 

Pamięta o uroczystościach rodzinnych, 
 

Wzmacnianie więzi rodzinnych poprzez udział członków rodziny w uroczystościach organizowanych w przedszkolu, zajęciach otwartych itp. 
 

Jest dumne z kraju, w którym mieszka. 
 

Uświadamianie dzieciom ich przynależności narodowej ( zajęcia, każda nadarzająca się okazja) – jesteśmy Polakami, mieszkamy w Polsce,

Poznawanie mapy Polski, najważniejszych miast i rzek. 
 

Szanuje język ojczysty i tradycje narodowe. 
 

Zapoznawanie dzieci z barwami narodowymi, godłem, hymnem Polski. 
 

Zna piękno swojego kraju, regionu, miasta 
 

Organizowanie spacerów i wycieczek – kierowanie obserwacji dziecka na miejsca charakterystyczne dla dzielnicy, miasta, kraju. 
 

Wie, gdzie pracują jego rodzice i zna wartości wypływające z wykonywanego zawodu. 
 

Prowadzenie rozmów, zajęć dotyczących poznawania pracy zawodowej rodziców, dziadków, zapraszanie przedstawicieli na zajęcia do przedszkola, 

Realizowanie tematów kompleksowych dotyczących poznawania zawodów np. 
strażaka, lekarza, policjanta, nauczyciela itp. 
 

DBAJ O BEZPIECZEŃSTWO:


STANDARDY OSIĄGNIĘĆ DZIECI: 
 

PRZYKŁADOWE DZIAŁANIA: 
 

Przestrzega zakazu nie oddalania się od grupy ( z określonego miejsca)
 

Ustalenie zasad warunkujących bezpieczeństwo podczas pobytu w przedszkolu (sala, ogród przedszkolny) oraz na wycieczkach. 

Rozumie zakaz brania do rąk nieznanych przedmiotów, produktów. 
 

Przestrzeganie zakazu spożywania produktów nieznanego pochodzenia (owoce, rośliny, grzyby, słodycze itp. otrzymywane od obcych). 
 

Informuje dorosłych o swoich dolegliwościach, złym samopoczuciu. 
 

Omówienie sposobu postępowania w razie złego samopoczucia, skaleczenia czy innej dolegliwości. 
 

Zna swoje imię, nazwisko i adres zamieszkania. 
 

Zapamiętanie własnego imienia, nazwiska i adresu zamieszkania. 
 

Unika niebezpiecznych zabaw i zachowań. 
 

Dostarczanie dzieciom wzorów zachowania ( filmy edukacyjne, teatrzyki, pogadanki) – poznawanie konsekwencji niebezpiecznych zabaw i zachowań. 
 

Zachowuje ostrożność w kontaktach z obcymi. 
 

Poznawanie niektórych możliwości radzenia sobie w sytuacjach zagrażających własnemu bezpieczeństwu. 
 

Nie zbliża się do nieznanych zwierząt. 
 

Oglądanie slajdów, filmów o właściwym zachowaniu dzieci w zoo, omówienie zachowań zwierząt - gdy: zwierzę jest zdenerwowane, chore, boi się,

Organizowanie spotkań z weterynarzem. 
 

Przestrzega zasad ruchu drogowego dla pieszych. 
 

Dostarczanie wzorców właściwego zachowania się na ulicy ( wycieczki na skrzyżowanie, filmy edukacyjne, książki), 

Organizowanie spotkań z policjantem, strażnikiem miejskim. 
 

Uważnie porusza się po budynku przedszkola oraz w ogrodzie przedszkolnym. 
 

Ustalenie jasnych zasad warunkujących bezpieczeństwo podczas pobytu w przedszkolu – przestrzeganie umów grupowych. 
 

DBAJ O SWOJE ZDROWIE:


STANDARDY OSIĄGNIĘĆ DZIECI: 
 

PRZYKŁADOWE DZIAŁANIA: 
 

Zna zasady porozumiewania się z nauczycielem i kolegami.
 

Dostarczanie wzorców właściwego zachowania w różnych miejscach i sytuacjach. 
 

Rozumie znaczenie pobytu na świeżym powietrzu w różnych porach roku; 

Potrafi zorganizować zabawy i gry terenowe w przedszkolu i po zajęciach; 

Rozumie znaczenie potrzeby aktywnego wypoczynku; 
 

Codzienne korzystanie z pobytu w ogrodzie. 

Organizowanie zabaw na terenie ogrodu. 

Poznawanie sposobów aktywnego wypoczynku po zajęciach w przedszkolu 
 

Rozumie potrzebę ubierania się odpowiednio do pogody. 
 

Uczenie umiejętności dokonywania wyboru odpowiedniego ubierania w zależności od warunków atmosferycznych. 

Rozumie zależności przegrzewania organizmu a zachorowalnością.
 

Dba o czystość swojego ciała i ubrania. 
 

Rozumienie znaczenia codziennego mycia ciała. 

Wdrażanie do konieczności codziennego zmieniania ubrania. 

Przestrzeganie zasady mycia rąk po skorzystaniu z toalety i przed posiłkami. 

Nabywanie umiejętności prawidłowego mycia zębów. 

Zwracanie uwagi na nie używanie przedmiotów (takich jak ręcznik, grzebień, chusteczka...) należących do innych dzieci 
 

Rozumie potrzebę spożywania warzyw i owoców 
 

Przełamywanie niechęci do spożywania surówek i owoców. 

Rozumienie znaczenia spożywania warzyw i owoców dla organizmu jako źródła witamin. 

Samodzielne przyrządzanie surówek dla swoich kolegów. 
 

Rozumienie znaczenia zdrowego odżywiania 
 

Organizowanie wycieczek do gospodarstw ekologicznych. 

Zakładanie małych hodowli – rzeżucha, pietruszka, szczypior. 

Organizowanie spotkań ze specjalistami ds. żywienia.
 

Porozumiewa się umiarkowanym głosem, unika hałasu. 
 

Uczenie się mówienia cichym głosem. Rozumienie znaczenia cichej zabawy i nie przeszkadzania innym. 

Rozumienie szkodliwości hałasu dla organizmu.

Lubi zabawy ruchowe i ćwiczenia gimnastyczne 

Odczuwa potrzebę uczestniczenia w zabawach ruchowych 
 

Czynne uczestniczenie w zabawach ruchowych, terenowych, ćwiczeniach porannych, gimnastycznych, spacerach, wycieczkach. 

Wykorzystywanie potrzeby spontanicznego ruchu dziecka.
 

Odczuwa radość z podejmowanego wysiłku fizycznego. 
 

Doskonalenie sprawności fizycznej, zapobieganie wadom postawy. 
 

Nie boi się wizyty u lekarza 
 

Rozumie potrzeby kontrolnych wizyt u lekarza pediatry i stomatologa. 

Wdrażanie do potrzeby kontrolowania i leczenia zębów. 

Wskazywanie przykładów nie dbania o własne zdrowie.  
 

 

IX. SYSTEM NAGRÓD I KAR

Dzieci potrzebują precyzyjnego określenia, co jest dozwolone, a czego nie wolno. Opracowując wspólnie z nimi ,, Kodeks Przedszkolaka” musimy zarówno wspierać i motywować je do przestrzegania obowiązujących norm i zasad, jak również konsekwentnie egzekwować go. Skutecznym środkiem wychowania są nagrody i pochwały. Mają one wartość zachęcającą do pracy dla każdego człowieka, a tym bardziej dla dziecka. Uznanie i akceptacja mobilizują do dalszych wysiłków.

FORMY NAGRADZANIA DZIECI PRZESTRZEGAJĄCYCH USTALONYCH
NORMY I ZASAD ZACHOWANIA.

  • pochwała wobec grupy,
  • pochwała indywidualna,
  • pochwała przed rodzicami,
  • nagradzanie poprzez sprawienie przyjemności dziecku przez nauczyciela lub kolegów w kontaktach indywidualnych lub na forum całej grupy;
  • obdarzania dziecka szczególnym zaufaniem, np. poprzez zwiększanie zakresu jego samodzielności;
  • przywilej wykonywania prostych czynności wskazanych przez nauczyciela, obowiązków wobec grupy rówieśniczej;
  • atrakcyjne spędzanie czasu, atrakcyjna zabawa w grupie wg pomysłu dzieci;
  • drobne nagrody rzeczowe, emblematy uznania.

NAGRADZAMY ZA:

  • stosowanie ustalonych umów i zasad,
  • wysiłek włożony w wykonanie pracy, zadania,
  • wypełnienie podjętych obowiązków,
  • bezinteresowną pomoc innym,
  • stosowanie zasad ochrony przyrody,
  • aktywny udział w pracach grupy.

Ustalenie akceptowanych norm postępowania skutkuje ustaleniem konsekwencji za brak przestrzegania obowiązujących zasad.

SPOSOBY WYRAŻANIA DEZAPROBATY ZA NIESTOSOWANIE SIĘ DO USTALONYCH WSPÓLNIE ZASAD:

  • upomnienie słowne ( przypomnienie obowiązujących zasad),
  • rozmowa – przedstawienie następstw zachowania (skłonienie dziecka do autorefleksji),
  • wyrażanie przez nauczyciela smutku i zawodu z powodu zachowania dziecka;
  • czasowe odebranie przyznanego przywileju;
  • modelowanie zachowania – rozwijanie empatii;
  • zastosowanie aktywności mającej na celu rozładowanie negatywnych emocji, 
  • odsunięcie na krótki czas od zabawy,
  • poinformowanie rodziców o przewinieniu.

WYRAŻANIE DEZAPROBATY STOSUJEMY ZA:

  • nieprzestrzeganie ustalonych norm i zasad współżycia w grupie i przedszkolu,
  • stwarzanie sytuacji zagrażających bezpieczeństwu i zdrowiu własnemu i innych,
  • zachowania agresywne,
  • niszczenie wytworów pracy innych, ich własności,
  • celowe nie wywiązanie się z podjętych obowiązków.

 

X. MODEL NAUCZYCIELA PRZEDSZKOLA NR 35 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. ANNY DYMNEJ W KRAKOWIE

DOBRY NAUCZYCIEL I WYCHOWAWCA TO KTOŚ , KTO:

W relacjach z wychowankami:

  1. Jest przyjacielem dziecka, wspiera go w rozwoju.
  2. Zna i przestrzega prawa dziecka.
  3. Jest otwarty na problemy dziecka i jego otoczenia.
  4. Jest kreatywny i empatyczny,
  5. Częściej stosuje nagrody niż kary.
  6. Zawsze dotrzymuje umów, przyrzeczeń, dochowuje tajemnic.
  7. Potrafi przyznać się do pomyłek i błędów.

W relacjach z rodzicami:

  1. Wspomaga rodziców w realizacji ich funkcji wychowawczej.
  2. Pogłębia wiedzę rodziców - informuje o osiągnięciach i ewentualnych trudnościach dziecka.
  3. Wspólnie z rodzicami ustala tok postępowania i formy oddziaływań wychowawczych.
  4. Uznaje prawo głosu rodziców w ważnych sprawach dotyczących dziecka.
  5. Stwarza podstawy do budowania partnerstwa we współdziałaniu głównych środowisk edukacji dziecka.
  6. Zna warunki życia dziecka i zainteresowania. 
  7. Odznacza się kulturą osobistą i taktem pedagogicznym.

W relacjach z przedszkolem:

  1. Łatwo nawiązuje kontakty, jest komunikatywny.
  2. Potrafi współpracować w zespole, jest koleżeński.
  3. Identyfikuje się z przedszkolem i pracą pedagogiczną.
  4. Potrafi zaplanować pracę opiekuńczo -wychowawczo – dydaktyczną zgodnie ze strategią rozwoju przedszkola.
  5. Posiada wysokie kwalifikacje zawodowe i stale doskonali swój warsztat pracy dbając o swój rozwój.
  6. Sumiennie i starannie przygotowuje się do zajęć z dziećmi.
  7. Podejmuje z własnej inicjatywy różnorodne czynności poza ustalonym harmonogramem godzin.

 

XI. MODEL PRACOWNIKA OBSŁUGI  

DOBRY PRACOWNIK:

  1. Potrafi współdziałać z nauczycielem.
  2. Dba o bezpieczeństwo dzieci.
  3. Jest odpowiedzialny, kulturalny.
  4. W kontaktach interpersonalnych jest życzliwy i taktowny.
  5. Zna swoje obowiązki i sumiennie się z nich wywiązuje.
  6. Jest otwarty na problemy przedszkola.
  7. Nie angażuje się w kontakty nauczyciela z rodzicami.

 

XII. ZASADY WSPÓŁPRACY Z RODZICAMI

  1. Poznanie środowiska rodzinnego wychowanków.
  2. Współdziałanie obu środowisk w celu ujednolicenia działań wychowawczych.
  3. Prowadzenie pedagogizacji rodziców.
  4. Stwarzanie pozytywnej atmosfery we wzajemnych kontaktach.
  5. Inspirowanie rodziców do działań na rzecz grupy, przedszkola i ochrony środowiska.
  6. Przekazywanie rzetelnych informacji na temat dziecka, jego postępów i przyczyn trudności w zdobywaniu umiejętności i wiedzy.
  7. Przedstawianie pozytywnych zachowań i osiągnięć dziecka, a dopiero w drugiej kolejności uwag negatywnych.
  8. Inicjowanie pomocy rodziców w ulepszaniu warunków pracy placówki.

 

XIII. ZASADY WSPÓŁPRACY ZE ŚRODOWISKIM LOKALNYM

  1. Kontynuowanie współpracy z Poradnią Psychologiczno - Pedagogiczną, placówkami oświatowymi i organizacjami społecznymi działającymi na terenie Krakowa poprzez udział w przygotowywanych imprezach i akcjach charytatywnych.
  2. Organizowanie imprez kulturalnych dla rodziców i środowiska lokalnego.
  3. Współdziałanie w pozyskiwaniu sponsorów na potrzeby związane z wychowaniem dzieci.

 

XIV. SYSTEM INFORMACJI O POSTĘPACH EDUKACYJNYCH DZIECKA

Informacja o postępach edukacyjnych dziecka ma:

  • Służyć jego rozwojowi, wskazywać jego mocne i słabe strony;
  • Motywować do osiągania postępów rozwojowych i edukacyjnych;
  • Służyć, jako podstawa do rozmowy z rodzicami;
  • Ułatwić kontakt z rodzicami – tworząc w ten sposób partnerski układ mający na celu pomoc dziecku w osiągnięciu jak najpełniejszego rozwoju.

Formy przekazywania informacji:

  • rozmowa indywidualna, konsultacja,
  • zebrania ogólne i grupowe,
  • kąciki dla rodziców, informacja pisemna – arkusze diagnozy ,
  • zajęcia otwarte,
  • wspólne uroczystości i imprezy – festyny.

 

XV. KRYTERIA SUKCESU I EWALUACJA 

Miarą osiągnięcia celów programu wychowawczego będzie:

1. OBRAZ DZIECKA, KTÓRE:

  • rozumie i przestrzega zasad zgodnego współżycia w grupie 
  • dostrzega i rozumie innych, akceptuje ich odrębność 
  • potrafi kulturalnie zwracać się do innych 
  • używa zwrotów grzecznościowych 
  • potrafi nazywać, wyrażać i kontrolować swoje emocje 
  • ma poczucie własnej wartości, wiary we własne siły 
  • wyraża swoje uczucia, potrzeby i oczekiwania a także dostrzega je u innych 
  • rozumie potrzebę rozwiązywania sporów 
  • rozumie konieczność przestrzegania zasad zgodnego współżycia ze światem przyrody, przejawia postawy proekologiczne 
  • rozumie potrzebę stosowania profilaktyki prozdrowotnej 
  • zauważa sytuacje zagrażające bezpieczeństwu własnemu i innych 
  • zna swoje prawa i obowiązki 
  • szanuje wartości: prawdę, dobroć, piękno, sprawiedliwość, uczciwość, życzliwość, wyrozumiałość i szacunek 
  • rozumie potrzebę pomocy dorosłych w sytuacjach trudnych,
  • jest samodzielne, bezinteresownie pomaga innym,
  • podejmuje próby oceny swojego postępowania,
  • szanuje swoją i cudzą własność,
  • rozumie konieczność ponoszenia konsekwencji swojego postępowania, 
  • ma poczucie obowiązkowości, odpowiedzialności i wytrwałości 
  • potrafi cieszyć się z własnych sukcesów, docenia sukcesy innych 
  • umie z godnością przyjmować porażki 
  • interesuje się otaczającym światem 
  • zna i kultywuje tradycje rodzinne, środowiskowe, regionalne i narodowe 
  • ma świadomość przynależności narodowej, rozpoznaje barwy narodowe, godło, rozumie pojęcie- ojczyzna.

 

2. DOBRA WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI:

RODZICE:

  • podejmują systematyczną współpracę z placówką,
  • są otwarci na rady i sugestie nauczyciela,
  • czują się współgospodarzami, 
  • biorą czynny udział w pracach przedszkola,
  • służą radą i pomocą.

3. ZADOWOLENIE NAUCZYCIELI WYNIKAJĄCE Z:

  • jednolitych oddziaływań wychowawczych wszystkich nauczycieli,
  • osiągania dobrych efektów pracy,
  • bliższego kontaktu z dzieckiem, akceptowania jego podmiotowości,
  • wzrostu poziomu kompetencji wychowawczych.

4. UWAGI KOŃCOWE

  1. Za realizację programu wychowawczego odpowiedzialne są wszystkie nauczycielki.
  2. Program zostanie wykorzystany do tworzenia mikrosystemów wychowawczych dla poszczególnych grup. 
  3. Zadania realizowane będą wspólnie z rodzicami. 
  4. W ewaluacji uwzględnia się opinie wychowanków, rodziców, nauczycieli, pracowników przedszkola, przedstawicieli organów prowadzących oraz sugestie nadzoru pedagogicznego.

 

Sposoby ewaluacji

Analiza dokumentacji pedagogicznej:

  • plany, zapisy w dziennikach;
  • arkusze obserwacji;
  • ankiety ewaluacyjne dla nauczycieli
  • ocena realizacji „Programu Wychowawczo - Profilaktycznego” na końcowej Radzie Pedagogicznej.

Analiza dokumentacji współpracy z rodzicami:

  • ankiety dla rodziców, scenariusze spotkań z rodzicami.
  • protokoły zebrań z rodzicami;
  • informacja zwrotna od rodziców.

 

XVI. LITERATURA:

 

  1. Dobson J.S. „Dzieci i wychowanie- pytania i odpowiedzi”, Vocatio, Warszawa 2000,
  2. Faber A., Mazlish E., „Jak mówić żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać żeby dzieci do nas mówiły”, Media Rodzina, Poznań 1992,
  3. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
  4. Konwencja Praw Dziecka
  5. Kwiatowska M. (red), „Podstawy pedagogiki przedszkolnej”, WSiP, Warszawa1985,
  6. Muszyński H., „ Zarys teorii wychowania”, PWN, Warszawa 1977,
  7. Obuchowska I., „Kochać i rozumieć – jak pomóc swojemu dziecku przeżyć szczęśliwe dzieciństwo”, Media Rodzina, Poznań 2000,
  8. Podstawa programowa wychowania przedszkolnego, (Dziennik Ustaw z dnia 15 stycznia 2009 r. Nr 4, poz. 17)
  9. Pomykało W.(red), „Encyklopedia pedagogiczna”, Fundacja Innowacja Warszawa 1997,
  10. Portmann R. „Gry i zabawy przeciwko agresji”, Jedność, Kielce 1999,
  11. Prekop J., Schweizer CH., „Niespokojne dziecko – poradnik dla zaniepokojonych rodziców”, Media Rodzina, Poznań 2000,
  12. Prus- Wiśniewska H., „Zanim dziecko pójdzie do szkoły”, Medium, Warszawa 1995,
  13. Sękowska Z., „Współzależność wychowania i rozwoju dziecka”, Wyd. Apostolstwa Modlitwy, Kraków 1984,
  14. Statut Przedszkola nr 35 w Krakowie
  15. Szablak K. (red), „Wychowując mówmy jednym głosem”, Oficyna Współczesna, Poznań 1998,
  16. Ziemska M., „Rodzina i dziecko”, PWN, Warszawa 1986.

 



 

 

DZIECIĘCY KODEKS ZACHOWAŃ

Nasze zasady:

  • Dbamy o bezpieczeństwo własne i kolegów. 
  • Akceptujemy wszystkich takimi, jakimi są. 
  • Przestrzegamy zasad współżycia społecznego. 
  • Nie krzywdzimy nikogo i nikt nie może nas skrzywdzić. 
  • Ponosimy konsekwencje własnego zachowania. 
  • Podczas zabaw mamy prawo do wyboru towarzysza zabawy. 
  • Konflikty rozwiązujemy w sposób cywilizowany, poprzez rozmowę i wyjaśnienia. 
  • Negatywne emocje i stres rozładowujemy w sposób społecznie akceptowany niekrzywdzący nikogo. 
  • Nie wyrywamy zabawek, zabawką bawi się dziecko , które pierwsze ją wzięło, negocjujemy, dzielimy się zabawkami. 
  • Zabawkę domową przynosimy w piątek , każdy sam pilnuje swojej zabawki. 
  • Podczas zajęć zabawki odkładamy. 
  • Każde dziecko sprząta po zabawie. Następną zabawkę bierzemy wtedy, gdy odłożyliśmy na miejsce poprzednią. 
  • Staramy się być życzliwi i uprzejmi, używamy zwrotów grzecznościowych: PROSZĘ, DZIĘKUJĘ, PRZEPRASZAM. 
  • Przychodząc witamy się, odchodząc żegnamy się z Panią i kolegami. 
  • Staramy się utrzymywać porządek wokół siebie. 
  • Dbamy o swój wygląd i estetykę ubrania. 
  • Przestrzegamy poleceń nauczycieli. 
  • Gdy nam coś dolega, boli lub gdy dzieje się z nami coś niedobrego zgłaszamy natychmiast do nauczyciela. 
  • Okazujemy szacunek dorosłym i kolegom 
  • Szanujemy wolność i godność osobistą drugiego człowieka.

Chcemy:

  • pomagać sobie wzajemnie;
  • być uprzejmi;
  • bawić się zgodnie;
  • szanować własność innych;
  • słuchać poleceń dorosłych;
  • dbać o książki i zabawki;
  • dbać o czystość i porządek;
  • szanować pracę innych;
  • okazywać uczucia
  • mówić, co myślimy i czujemy.

Nie możemy:

  • bić, popychać i wyrządzać krzywdy innym;
  • przezywać i wyśmiewać innych;
  • przeszkadzać innym w zabawie i w pracy;
  • niszczyć pracy innych;
  • krzyczeć, hałasować i biegać w sali zajęć;
  • niszczyć zabawek i innych przedmiotów w przedszkolu;
  • oddalać się od grupy podczas wyjść w teren.

 

 

PLAN DZIAŁAŃ WYCHOWAWCZYCH 

 

Grupy dzieci 3 - letnich

Cel:

  • Przystosowanie dzieci do życia w nowym środowisku oraz zapewnienie poczucia bezpieczeństwa.

Efekty działań wychowawczych

Dziecko: 

  • ma poczucie bezpieczeństwa;
  • ma dużo swobody;
  • potrafi dostrzec konsekwencje swojego zachowania;
  • potrafi samodzielnie decydować o wyborze zabawki, podejmując z pomocą nauczycielki różnorodną aktywność zgodnie ze swoimi zainteresowaniami;
  • współpracuje z osobą dorosłą w prostych czynnościach samoobsługowych i porządkowych;
  • uczestniczy w rozmowach z nauczycielką indywidualnie lub małych grupach;
  • stosuje się do najważniejszych zasad i zwyczajów obowiązujących w zabawie i we wzajemnym współżyciu;
  • ufnie i bezpośrednio odnosi się do osób dorosłych.

 

Grupy dzieci 4 - letnich

 

Cel:

  • Dziecko czynnie poznaje życie w grupie i znajduje w niej swoje miejsce

Efekty działań wychowawczych

Dziecko: 

  • zna zasady dotyczące zgodnego współżycia z innymi dziećmi i przestrzega ich;
  • potrafi wyrazić swoje potrzeby w kontaktach z dorosłymi i innymi dziećmi;
  • rozpoznaje i nazywa podstawowe uczucia u siebie i innych ; 
  • sprawnie wykonuje czynności samoobsługowe, współdziała z rówieśnikami;
  • nie okazuje zdziwienia wobec dzieci z ułomnościami;
  • opiekuje się nowo przybyłymi kolegami;
  • planuje własne działania , gromadzi informacje o sobie;
  • potrafi zaprezentować rodzicom własne umiejętności.

 

Grupy dzieci 5, 6 - letnich

Cel:

  • Rozwijanie umiejętności zgodnego współżycia i współdziałania z rówieśnikami i najbliższym środowiskiem

Efekty działań wychowawczych  

Dziecko: 

  • radzi sobie z własnymi emocjami , właściwie reaguje na przejawy emocji u innych;
  • zna swoje upodobania , zainteresowania, poszukuje form aktywności i wyrażania ich;
  • potrafi wyrazić słowami swój problem, samodzielnie lub z pomocą nauczyciela zdecydować , jak go rozwiązać ;
  • wyraża się w jasny i zrozumiały dla otoczenia sposób i potrafi wysłuchać wypowiedzi innych;
  • współdziała w zespole podczas zabaw czynnościowych i prac porządkowych ;
  • współdziała z dorosłymi w opiekowaniu się młodszymi dziećmi;
  • próbuje samodzielnie rozwiązać konflikty zgodnie z ustalonymi normami postępowania;
  • rozumie wartość koleżeństwa, dobroci, uczciwości, obowiązkowości;
  • przeciwstawia się objawom samolubstwa, okrucieństwa, przezywania, dokuczania.

Ostatnia aktualizacja: 2021-09-16